Pokrywy dostępowe i rewizyjne - gdzie znajdują zastosowanie?
Pokrywy dostępowe i rewizyjne zamykają otwory prowadzące do studzienek, kanałów oraz instalacji technicznych, zapewniając dostęp do nich podczas kontroli, konserwacji czy napraw. W ciągach komunikacyjnych pełnią dodatkowo funkcję elementu nawierzchni, dlatego muszą być dostosowane do obciążeń występujących w danym miejscu.
Stosuje się je m.in. na chodnikach, parkingach, drogach wewnętrznych, placach manewrowych, terenach przemysłowych, placach składowych, drogach dojazdowych oraz w strefach ruchu pojazdów. Mogą znajdować się także na terenach zakładów produkcyjnych, centrów logistycznych czy obiektów infrastruktury technicznej.
Klasy obciążenia A15, B125, C250, D400 i E600 - co oznaczają?
Klasa obciążenia określa poziom obciążenia, pod kątem którego sklasyfikowano dany wpust lub pokrywę. W normie EN 124 wyróżnia się m.in. klasy A15, B125, C250, D400, E600 oraz F900. Przypisanie klasy do miejsca zastosowania zależy od przewidywanego sposobu użytkowania danej powierzchni.
Warto zwrócić uwagę na liczby występujące przy oznaczeniach. Nie są one maksymalną masą pojazdu, jaką można postawić na pokrywie. Oznaczenia odnoszą się do wartości siły testowej przypisanej do danej klasy, wyrażonej w kiloniutonach.
Klasy można uporządkować następująco:
- A15 - obszary przeznaczone wyłącznie dla pieszych i rowerzystów; jest to minimalna klasa przewidziana dla takich zastosowań,
- B125 - obszary dla pieszych i powierzchnie o podobnym przeznaczeniu, a także parkingi i tereny przeznaczone do parkowania samochodów osobowych,
- C250 - strefy przy krawężnikach dróg, rozciągające się maksymalnie 0,5 m w stronę jezdni oraz maksymalnie 0,2 m w stronę obszaru dla pieszych,
- D400 - jezdnie dróg, w tym ulice dla pieszych dopuszczające okresowy ruch pojazdów, utwardzone pobocza oraz obszary parkingowe przeznaczone dla wszystkich rodzajów pojazdów drogowych,
- E600 - obszary, na których występują wysokie obciążenia od kół, np. tereny portowe i niektóre nawierzchnie lotniskowe,
- F900 - obszary narażone na szczególnie wysokie obciążenia od kół, np. wybrane nawierzchnie lotniskowe i stref militarnych.
W przypadku zwieńczeń wykonanych z materiałów kompozytowych zastosowanie ma PN-EN 124-5. Norma ta, stosowana łącznie z PN-EN 124-1, obejmuje rozwiązania kompozytowe klas A15, B125, C250 i D400. Jej zakres dotyczy określonych materiałów kompozytowych oraz sposobów ich wytwarzania, dlatego zgodność konkretnego produktu z PN-EN 124-5 należy każdorazowo potwierdzić w jego dokumentacji technicznej.
Jak dobrać pokrywę do rodzaju ciągu komunikacyjnego?
Dobór pokrywy studzienek powinien uwzględniać rodzaj ciągu komunikacyjnego, przewidywany ruch oraz dodatkowe czynniki wpływające na poziom obciążenia. Dopiero na tej podstawie określa się odpowiednią klasę obciążenia i konstrukcję pokrywy.
Pokrywy do chodników i ciągów pieszych
Na chodnikach i innych ciągach pieszych podstawowym obciążeniem jest ruch pieszy oraz rowerowy, jeśli dana powierzchnia jest do niego przeznaczona. W takich miejscach można stosować rozwiązania klasy A15. Należy jednak uwzględnić, czy chodnik jest rzeczywiście wyłączony z ruchu samochodowego.
Okresowo mogą pojawiać się na nim samochody dostawcze, pojazdy służb technicznych czy sprzęt remontowy. Jeśli takie sytuacje są przewidywalne, powinny zostać uwzględnione przy wyborze pokrywy.
Pokrywy do parkingów i dróg wewnętrznych
Dla parkingów i porównywalnych powierzchni norma EN 124 wskazuje klasę B125 jako minimum. Należy jednak uwzględnić, czy z parkingu korzystają wyłącznie samochody osobowe, czy również pojazdy dostawcze.
Przy wyborze pokrywy znaczenie mają masa i rodzaj pojazdów, częstotliwość przejazdów oraz sposób ich najeżdżania na jej powierzchnię. Jeszcze większe wymagania mogą wystąpić na drogach wewnętrznych terenów przemysłowych, gdzie poruszają się ciężarówki, ciągniki czy wózki transportowe.
Pokrywy do dróg i miejsc z ruchem ciężkim
Na jezdniach przeznaczonych dla różnych rodzajów pojazdów należy uwzględnić klasę D400. Wyższe wymagania mogą dotyczyć miejsc, w których występują szczególnie wysokie naciski od kół, np. wybranych stref przemysłowych, portowych czy lotniskowych. W takich zastosowaniach stosuje się również klasę E600.
Przy ruchu ciężkim znaczenie ma nie tylko masa pojazdu, ale również sposób jego przejazdu przez pokrywę. Charakter i częstotliwość takich obciążeń mają znaczenie przy ocenie warunków pracy rozwiązania.
Obciążenie statyczne i dynamiczne - co należy uwzględnić?
Przy doborze pokrywy trzeba rozróżnić obciążenie statyczne i dynamiczne. Obciążenie statyczne występuje, gdy nacisk działa na pokrywę bez zmiany jej położenia, np. gdy pojazd stoi nad zamkniętym otworem. Obciążenie dynamiczne pojawia się podczas ruchu i zmienia się w czasie, np. przy przejeździe koła, hamowaniu, przyspieszaniu czy skręcaniu.
W ciągach komunikacyjnych szczególne znaczenie mają właśnie obciążenia dynamiczne. Ten sam pojazd może oddziaływać na pokrywę w różny sposób zależnie od prędkości, kierunku jazdy i wykonywanego manewru. Dlatego przy wyborze nie wystarczy uwzględnić masy pojazdu. Trzeba przeanalizować rzeczywisty sposób użytkowania danej powierzchni.
Znaczenie ma również częstotliwość przejazdów. Pokrywa znajdująca się na trasie regularnego ruchu ciężkich pojazdów będzie pracować w innych warunkach niż element, na który samochód najeżdża sporadycznie.
Prawidłowy montaż pokrywy a jej nośność
Odpowiednia klasa obciążenia nie wystarczy, jeśli pokrywa zostanie niewłaściwie zamontowana. Sposób osadzenia wpływa na prawidłowe przenoszenie obciążeń z pokrywy i ramy na konstrukcję nawierzchni.
Montaż powinien być wykonany zgodnie z wymaganiami producenta, z zapewnieniem stabilnego podparcia, właściwego osadzenia ramy i zlicowania pokrywy z nawierzchnią. Ma to znaczenie zarówno dla bezpieczeństwa użytkowania, jak i trwałości całego rozwiązania.
Przy wymianie istniejącej pokrywy istotna jest również ocena stanu podłoża i ramy. Zastosowanie elementu o wyższej klasie obciążenia nie zapewni odpowiedniej nośności, jeśli konstrukcja, na której zostanie osadzony, nie gwarantuje właściwego podparcia.
Dobór pokrywy do warunków użytkowania - podsumowanie
Dobór pokrywy dostępowej powinien wynikać z rzeczywistych warunków, w jakich będzie ona eksploatowana. Sam parametr nośności nie daje pełnego obrazu - znaczenie ma również konstrukcja pokrywy, sposób jej osadzenia oraz charakter pracy całego układu.
Odpowiednio dobrane i profesjonalnie zamontowane rozwiązanie pozwala zachować wymagane parametry użytkowe oraz ograniczyć ryzyko przedwczesnego zużycia. Dlatego wybór pokrywy powinien uwzględniać zarówno wymagania techniczne, jak i specyfikę konkretnego miejsca.
![Ciężarówka zerwała sieć trakcyjną na Broniewskiego. Duże utrudnienia w ruchu [galeria ze zdjęciami]](https://static2.gazetazoliborza.pl/data/articles/sm-4x3-ciezarowka-zerwala-siec-trakcyjna-na-broniewskiego-duze-utrudnienia-w-ruchu-1793040823.jpg "Ciężarówka zerwała sieć trakcyjną na Broniewskiego. Duże utrudnienia w ruchu [galeria ze zdjęciami]")
