W tym artykule przeczytasz między innymi o:
- wybitnym człowieku
Zmarł Jarosław Abramow-Newerly
9 sierpnia zmarł Jarosław Abramow-Newerly – pisarz, dramaturg, satyryk, autor wspomnień, tekstów piosenek i kompozytor. Informację o jego śmierci potwierdziła prof. Anna Nasiłowska, literaturoznawczyni i prezeska Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.
Wspominając artystę, podkreśliła jego niezwykły wdzięk osobisty oraz talent. Abramow-Newerly przez lata dzielił swoje życie między Polskę i Kanadę, a jego twórczość była mocno związana zarówno z Warszawą, jak i losami polskiej emigracji.
Urodził się 17 maja 1933 roku w Warszawie. Był synem pisarza Igora Newerlego oraz Barbary Abramow – nauczycielki i aktorki, która przed wojną była związana z teatrem „Baj”.
Rodzinna historia związana z Januszem Korczakiem
Historia rodziny Jarosława Abramowa-Newerlego była niezwykła i mocno związana z przedwojenną Warszawą.
Jego matka, Barbara, pochodziła z Puław, z wielodzietnej rodziny żydowskiej. Po śmierci matki i przedwczesnym odejściu większości rodzeństwa trafiła jako dziecko do „Domu Sierot” przy ulicy Krochmalnej w Warszawie, prowadzonego przez Janusza Korczaka i Stefanię Wilczyńską.
To właśnie tam, już jako dorosła wychowanka placówki, poznała Igora Newerlego – młodego emigranta z Rosji i współpracownika Korczaka. Newerly był sekretarzem słynnego pedagoga, a od 1930 roku redagował „Mały Przegląd”, pismo przeznaczone dla dzieci i młodzieży.
Z tego związku w 1933 roku urodził się Jarosław Abramow-Newerly.
Warszawskie dzieciństwo naznaczone wojną
Swoje dzieciństwo spędzone w przedwojennej i wojennej Warszawie pisarz opisał po latach w książce „Lwy mojego podwórka”, wydanej w 2000 roku.
To niezwykła opowieść o okupowanej Warszawie widzianej oczami dziecka. Abramow-Newerly wracał w niej do podwórka, kolegów, rodzin i mieszkańców żoliborskiego osiedla. Wspomnienia stały się jednocześnie portretem świata warszawskiej inteligencji, który wojna bezpowrotnie zmieniła.
Po upadku Powstania Warszawskiego Jarosław Abramow-Newerly wraz z matką został wywieziony do obozu w Pruszkowie. Później trafili do Słomnik pod Krakowem, a następnie do Wodzisławia. Do Warszawy wrócili w lutym 1945 roku.
Powojenne doświadczenia opisał w kolejnym tomie wspomnień – „Lwy wyzwolone”.
W książce wspominał moment zakończenia wojny i swoje rozczarowanie rzeczywistością, która nastała po 1945 roku. Dla dwunastoletniego chłopca wyczekiwana wolność nie oznaczała prostego powrotu do świata sprzed wojny.
Jeden z filarów legendarnego STS-u
Jednym z najważniejszych etapów artystycznej drogi Abramowa-Newerlego był Studencki Teatr Satyryków – STS.
Teatr powstał w 1954 roku jako amatorska inicjatywa studencka. Z czasem stał się jedną z najważniejszych scen swojego pokolenia. Abramow-Newerly był jednym z jego filarów. Współtworzył go m.in. z Jerzym Markuszewskim, Andrzejem Jareckim i Agnieszką Osiecką.
Pisał skecze, monologi i teksty satyryczne, a także komponował muzykę.
To właśnie z Osiecką związana była jedna z najbardziej znanych kart jego twórczości. Abramow-Newerly skomponował muzykę do „Piosenki o okularnikach”, utworu, który na trwałe zapisał się w historii polskiej piosenki.
Swoje wspomnienia z tego okresu zawarł później w książce „Lwy STS-u” z 2005 roku.
Debiutował jako satyryk
Jako pisarz Abramow-Newerly zadebiutował w 1955 roku na łamach „Szpilek”. Dwa lata później opublikował zbiór monologów i skeczy tworzonych dla STS-u – „Myślenie ma kolosalną przyszłość”.
W kolejnych dekadach rozwijał przede wszystkim twórczość dramaturgiczną. Pisał m.in. „Licytację”, „Anioła na dworcu”, „Derby w pałacu”, „Wyciąg do nieba”, „Darz bór”, „Ja, ty, oni” oraz „Maestro”.
Za sztukę „Anioł na dworcu” otrzymał Nagrodę im. Stanisława Piętaka oraz Nagrodę Fundacji Kościelskich.
W latach 1960–1966 kierował Redakcją Teatru Młodego Słuchacza w Polskim Radiu.
Warszawa i Kanada
Od lat 80. Abramow-Newerly dzielił życie między Warszawę i Toronto. W 1985 roku wyjechał do Kanady. Tam zainteresował się historią polskiej emigracji i jej losami.
Doświadczenia emigrantów stały się ważnym tematem jego późniejszej twórczości. Napisał m.in. „Aliantów”, „Pana Zdzicha w Kanadzie”, „Kładkę przez Atlantyk”, „Nawiało nam burzę” oraz „Młyn w piekarni”.
Sam podkreślał, że dopiero po czterdziestce na dobre zwrócił się w stronę prozy. Wcześniej przede wszystkim fascynował go teatr.
Jego twórczość wyróżniała się dużą liczbą dialogów. To właśnie poprzez rozmowy bohaterów budował akcję, charakter postaci i atmosferę opisywanego świata.
Pozostawił po sobie ważny obraz Warszawy
Śmierć Jarosława Abramowa-Newerlego to odejście kolejnego twórcy, którego życie i twórczość były mocno związane z Warszawą.
Pozostawił po sobie nie tylko dramaty, książki, teksty piosenek i muzykę. Jego wspomnienia są także niezwykle cennym zapisem Warszawy – tej przedwojennej, wojennej i powojennej.
W „Lwach mojego podwórka” zachował świat dzieciństwa, który został brutalnie przerwany przez wojnę. W „Lwach wyzwolonych” opisał pierwsze lata po jej zakończeniu, a w „Lwach STS-u” – środowisko młodych artystów, którzy w powojennej Warszawie tworzyli nową kulturę.
Jarosław Abramow-Newerly miał 93 lata.
Napisz komentarz
Komentarze