Przejdź do głównych treściPrzejdź do wyszukiwarkiPrzejdź do głównego menu
czwartek, 22 lutego 2024 03:17
Reklama

Kolonia Kościuszki

W rozmowach o początkach XX-wiecznego Żoliborza przewija się czasem nazwa “kolonia Kościuszki”. Choć samo hasło brzmi bardzo archiwalnie, to jednak historia tego osiedla nie sięga aż końca wieku XVIII, jak mogłoby się wydawać.

Kolonia im. Tadeusza Kościuszki powstała u zbiegu ulic Przasnyskiej i Krasińskiego już w niepodległej Polsce, kilka lat po zakończeniu I wojny światowej. Wcześniej był to pusty teren na przedpolu Cytadeli.  Osiedle stanowiło kolejny etap zabudowy miasta w tym rejonie, po Żoliborzu Oficerskim, Dziennikarskim, Urzędniczym i Magistrackim. Powstało 16 domów kilkurodzinnych w trzech podstawowych typach konstrukcyjnych. Całą kolonię zaprojektował Oskar Sosnowski. Zasiedlanie rozpoczęło się w 1926 r. Na osiedlu, w 48 mieszkaniach (32 dwupokojowych, 6 trzypokojowych, 2 czteropokojowych i 8 pięciopokojowych), zamieszkali podoficerowie z rodzinami.

Domy, choć przyjemne dla oka, bo zaprojektowane w stylu dworkowym, wykonane były niestety niezbyt solidnie. Zbudowano je z tanich materiałów: ściany – głównie z cegły rozbiórkowej pozostałej po demontażu rosyjskich fortów pierścienia zewnętrznego otaczającego Cytadelę, dachy – z eternitu, podłogi – z desek sosnowych i ksylolitu. Toteż już po kilku latach budynki zaczęły się sypać, osiadać i pękać. Przepadły wskutek wojny, ale najprawdopodobniej i tak w perspektywie kolejnych kilkunastu lat doczekałyby się rozbiórki i przebudowy.

Zdjęcie lotnicze z 1935 rok koloni Kościuszki

Wszystkie domy uległy zniszczeniu w czasie Powstania Warszawskiego, podpalone przez Niemców. Po upadku Powstania w bunkrze na terenie osiedla ukrywali się “robinsonowie”, pięć osób z ŻOB. Niestety, podczas podpalania domów osoby te zostały wykryte przez niemieckich żołnierzy. Trzy z nich rozstrzelano, dwóm udało się uciec. Ruiny rozebrano w latach 50. Zniknęły nie tylko domy, ale także ulice i ich nazwy, takie jak Rohatyńska, Suwalska czy Lubraniecka.

W ich miejscu w kilka lat po wojnie powstały barakowe hotele robotnicze w rejonie dawnej ulicy Lubranieckiej. Na początku lat 60. zaczęło rosnąć tam osiedle Zatrasie, a dokładniej jego I i II kolonia.

Dom w koloni Kościuszki

W latach 60. XX wieku na to nowo powstałe osiedle przeprowadziło się sporo osób z Żoliborza Oficerskiego oraz z terenów wokół Dworca Gdańskiego. Choć trudno w to uwierzyć, przeprowadzkę z Żoliborza Oficerskiego na PRL-owskie osiedle uważano wtedy za awans życiowy. I w gruncie rzeczy w wielu przypadkach tak właśnie było, jako że spore grono powojennych mieszkańców okolic Fortu Sokolnickiego niewiele miało wspólnego z przedwojennym wojskiem... Wspomnijmy choćby willę Artura Oppmana, zajętą po wojnie przez dzikich lokatorów.

Część nowych mieszkańców tego rejonu Zatrasia stanowili barakowcy z dawnego, przedwojennego osiedla bezdomnych na zapleczu Dworca Gdańskiego. W pierwszych latach powojennych gnieździli się oni w kwaterunkowych kołchozach w rejonie ulicy Mickiewicza albo zasiedlali na dziko wille opuszczone w czasie wojny przez ich prawowitych właścicieli. Na Zatrasiu dostali samodzielne mieszkania. Była to zatem ewidentna poprawa warunków życiowych.

Dom Wacława Dąbrowskiego przy ulicy Rohatyńskiej

Niewiele przetrwało z dokumentacji kolonii Kościuszki z czasów międzywojennych. Zachowały  się natomiast pozostałości założenia parkowego. Istniejący do dziś  park osiedlowy w głębi Zatrasia to relikt zieleńca położonego na tyłach dawnej kolonii Kościuszki. Do dziś rosną tam drzewa posadzone przed wojną. Nieopodal parku przetrwał także niezabudowany fragment dawnej ulicy Lubranieckiej, obecnie służący jako parking przed budynkiem przy Krasińskiego 38B.


Dom-Wacława-Dąbrowskiego-przy-ul
Dom-Wacława-Dąbrowskiego-przy-ul

Dom-w-kolonii-Kościuszki
Dom-w-kolonii-Kościuszki

historia_mapa_3741612
historia_mapa_3741612

Kolonia-Kościuszki-zdjęcie-lotnicze-z-1935-r
Kolonia-Kościuszki-zdjęcie-lotnicze-z-1935-r


Podziel się
Oceń

Napisz komentarz
Komentarze
PRZECZYTAJ
bezchmurnie

Temperatura: 6°CMiasto: Warszawa

Ciśnienie: 1008 hPa
Wiatr: 11 km/h